Empathie

                                                                                    ''Je hoeft jezelf niet te veranderen, alleen je kijk op jezelf''
    
                                                                                                
        Empathie  -  het nieuwe beschavingsideaal
      
        Empathie houdt in het vermogen je te kunnen verplaatsen in de ander, de gevoelens en perspectieven van die ander te begrijpen
        en je daardoor laten leiden in je denken en handelen. Empathie kan worden opgevat als een aangeboren menselijke capaciteit die
        haar basis vindt in de vroege zorgomgeving. Leren omgaan met je gevoelens en met onderlinge verschillen, het is net zo belangrijk
        als leren lezen en rekenen. Dit inzicht wordt inmiddels wijd gedeeld en vele basisscholen geven al les in emotionele intelligentie.
 
        De terugval in empathie is een toenemend maatschappelijk probleem. De sociale netwerken zijn goed in het verspreiden van
        informatie, maar minder goed in het propageren van wederzijds begrip. Het is van levensbelang dat we ons empathisch  potentieel
        ontwikkelen, niet alleen ten aanzien van onze naasten, maar ook ten aanzien van diverse sociale groepen, vluchtelingen en
        buitenlanders. Om verbondenheid te stimuleren en vrede te handhaven.
 
        Sympathie, Empathie, Compassie
 
        Deze drie begrippen zijn geen synoniemen, er zijn wezenlijke verschillen. Alle drie hebben ze te maken met medemenselijkheid, een
        innerlijk fenomeen dat zich niet enkel laat reduceren tot een mechanisch proces in het brein, zoals neurowetenschappers ons willen
        doen geloven.
        Sympathie is het besef - je bewust zijn - van de lastige situatie van een andere persoon als iets dat kan worden verlicht. Het gaat om
        het besef dat de ander jouw aandacht verdient omdat hij/zij pijn of lijden ervaart. Vanaf dat besef wordt bezorgdheid getoond aan
        die persoon, 
        Empathie is het besef gericht op ervaring; je bewust zijn van de benarde situatie van een andere persoon en het vermogen om je
        er in te leven ofwel ‘in de schoenen van iemand anders te kunnen gaan staan’. Doordat je van nature emotioneel intelligent bent, of  
        je de situatie zelf hebt meegemaakt of je je proactiefmee bezig houdt door je vrijwillig extra in te verdiepen.
        Compassie gaat een stap verder. Vanuit empathisch gevoel ervaart men vervolgens een verlangen om het lijden van die ander te
        verlichten. Het gaat hier om actie ofwel willen helpen. Het tonen van compassie houdt in dat die andere persoon op de eerste plaats
        gezet wordt. Het fundamentele principe van compassie is de gouden regel ‘Behandel anderen zoals jij zou willen dat anderen jou
        behandelen’. 

                                                                                                                                                                            Afbeelding invoegen
          De ogen van de ander

        Je inleven in een ander is zoiets als de ander goed ‘lezen' of verstaan. Zonder inlevingsvermogen zouden we voortdurend
        meningsverschillen en misverstanden ondervinden. Wetenschappelijk gezien hebben we er bijna allemaal talent voor, maar in de
        praktijk ontwikkelt zich het invoelend vermogen bij de een beter dan bij de ander. Hoe kan dat? Kun je het aanleren? Wat heb je
        eraan en wat gebeurt er als je je niet kunt inleven in anderen?
 
        Als iedereen emotioneel vaardiger was, zouden we minder gespannen zijn, minder vaak geïrriteerd en minder vaak ziek. Emotionele
        intelligentie hangt samen met het vergroten van zelfbewustzijn en het aanleren van levenskunst. Het gaat er om vaardigheden als
        omgaan met tegenslag en de bijbehorende emoties, omgaan met onze eigen gevoelens en die van anderen, en het effectief      
        reguleren van pijnlijke emoties. De school van de toekomst zou een plek moeten zijn waar je dit soort leefregels leert, zodat al op 
        jonge leeftijd er basis gelegd kan worden voor empathie: de kunst om te luisteren, zelfbeheersing, samen werken en problemen 
        oplossen. De toekomst zou er dan een stuk zonniger kunnen uitzien.
 
        De taal van gevoel en emotie
 
        Door emotionele vaardigheden aan te leren en te werken aan een groepsgevoel kunnen er veel problemen in de klas te worden
        voorkomen. Als kinderen de taal van gevoel en emotie aanleren, een tot nu toe nauwelijks bekende woordenschat, kunnen zij zich  
        uiten en hun eigen gevoelswereld te leren begrijpen. Het gaat om een gevoel te herkennen terwijl het optreedt en er woorden aan 
        te kunnen geven, in plaats van gefrustreerd te raken en ‘gekke dingen’ te gaan doen, om de storm in het hoofd te ontladen. Het geeft
        zelfvertrouwen als het gevoel - dat achter de signalen van het lichaam schuilt – (h)erkend wordt. Zoals angst, verdriet of schaamte 
        die voor een kloppend hart of een onrustige ademhaling zorgen. Het besef dat het gewone menselijke gevoelens zijn, die de ander 
        ook kan ervaren, bevordert verbondenheid.
 
        Niet elke volwassene heeft van huis uit geleerd om te praten over hoe je omgaat met je gevoelens. Daarom worden er programma’s
       voor sociaal-emotioneel leren ontwikkeld die daarop afgestemd zijn en geschikt voor jong en oud. Het blijkt dat de leerprestaties er 
       door aanzienlijk vooruitgaan. Kinderen worden stressbestendiger, hebben meer plezier op school en brengen meer begrip voor  
       elkaar op. 
 
        Antipestprogramma
 
       Het verbindende kenmerk van programma’s voor empathisch leren is dat alle kinderen werken samen aan hun emotionele 
       intelligentie, in plaats van de ‘pestkoppen’ buiten de groep te plaatsen en hen in de schijnwerpers te zetten. Het wordt gewerkt aan 
       een gezamenlijke opdracht en iedereen volgt dezelfde training. Dat kan veel antipest-programma’s overbodig maken. Want als je je 
       kunt inleven in de ander, invoelen hoe het is om buitengesloten te worden, gepest of in elkaar geslagen, dan loop je niet zomaar aan 
       de ander voorbij. Leer kinderen te kijken door de ogen van anderen en te voelen door het hart van een ander. De sfeer zal dan 
       wellicht veranderen, op school en daarbuiten.