K. Dabrowski

Amanda Bynes 
                                   talking about going to college, commented : 'I have such a busy mind and itís really hard for me to do one
                                thing at a time. I canít only be acting. I have to either be reading something or. Itís hard for me to sit 
                                 still.'. Having 'such a busy mind' is another form of 'excitability' or 'overexcitability' ...
                                of physical, sensual, creative, intellectual and emotional energy' that can result in creative endeavours
                               as well as advanced emotional and ethical development in adulthood. Overexcitabilities feed, enrich  
                                empower and amplify talent.

                        Kazimierz Dąbrowski (1902-1980) bestudeerde begaafde jongeren en volwassenen en ontdekte dat deze personen een 
                     grote mate van 'overprikkelbaarheid' deelden. Hij beschouwde dat fenomeen als een aanwijzing voor de aanwezigheid van
                     een hoog ontwikkelingspotentieel. 'Overexcitabilities' zijn kwaliteiten die de mens in staat stellen om het leven dieper te
                     ervaren dankzij een grotere gevoeligheid van het zenuwstelsel voor uiterlijke en innerlijke indrukken. Er werden vijf
                     belevingskanalen onderscheiden: psychomotorisch, zintuiglijk, verbeeldend, intellectueel en emotioneel. Hoe meer
                     kanalen open staan en hoe wijder, hoe intenser het leven wordt ervaren. Het verklaart waarom de hoogsensitieve personen
                     zich anders voelen dan de meeste mensen.
 
                     
Afbeelding invoegen  
Dąbrowski hanteert ook het begrip ontwikkelingspotentieel - 'Developmental potential' - dat bepaalt de grenzen van de ontwikkelingsmogelijkheden van het betrokken individu onder de ideale omstandigheden.

Dit ontwikkelingspotentieel kan je vaststellen aan de hand van metingen van enkele componenten ervan, zoals:
1 - de aanleg, speciale talenten en begaafdheden
2 - de vijf vormen van waarneming en beleving ('overexcitabilities')
3 - de wil om te groeien (in zelfsturing /zelfregie)
 

                                         
                               Overexcitabilities - de vijf prikkelgevoeligheden (beknopt):                                                                         
 
                            I - Psychomotorisch: behoefte aan veel beweging en sport, rusteloos, impulsieve acties, snel pratend, moeite met 
                             ontspannen.
                           II - Zintuiglijk: alle zintuigen staan op scherp, intens genieten of intense afkeer, gevoelig voor sterkere prikkels zoals fel  
                              licht, hard geluid, intense geuren, ruwe kleding. Sterk genieten van zintuiglijke waarneming; schoonheid, muziek,  
                              beeldende kunst, literatuur, vormen,  verhoudingen, de natuur. Houdt ervan om in het middelpunt van de belangstelling 
                              te staan.
                          III - Verbeeldend: sterke verbeeldingskracht, graag beelden en metaforen gebruiken, creatief, innovatief, veel fantasie, 
                              groot gevoel voor humor, bijzondere dromer, beelddenker, vermengt soms  werkelijkheid en fantasie.
                          IV - Intellectueel: een sterke 'honger' naar kennis, analyse en synthese, vragen stellen, goed in theorievorming, 
                              nieuwsgierig, scherp observatievermogen, onafhankelijk denken, kritisch, kan symbolisch denken en nieuwe ideeŽn en 
                              concepten ontwikkelen.
                       V - Emotioneel: intense en complexe gevoelens, sterk vermogen tot empathie, diepe verbinding met mensen/dieren/ 
                                  voorwerpen/plaatsen, stemmingswisselingen, verlegenheid, sterke gevoelsherinneringen van ervaringen in het
                              verleden, depressie, angsten, existentiŽle leegte (tot zelfmoordgedachten toe), scherp rechtvaardigheidsgevoel.
                                                                                
 
                                                                                                         
                                                                                                            Afbeelding invoegen